Terugkijken in januari
Januari is hét moment om even stil te staan. De drukte van december is voorbij en het nieuwe jaar ligt open. Dit is het ideale moment om niet alleen vooruit te plannen, maar ook bewust terug te kijken op je financiën.
Niet vanuit controle of schuldgevoel, maar vanuit inzicht. Waar gaat je geld werkelijk naartoe? Hoe verandert dat door de jaren heen? En hoe verhoudt jouw bestedingspatroon zich tot dat van een gemiddeld Nederlands huishouden?
Met ChatGPT kun je deze vragen beantwoorden op basis van je eigen banktransacties. Zonder ingewikkelde spreadsheets of financiële software, maar met één goed opgebouwde analyse.
Waarom financieel terugkijken loont
De meeste mensen hebben een globaal beeld van hun inkomsten, maar onderschatten structureel hun uitgaven. Kleine bedragen, vaste lasten en herhalende aankopen verdwijnen snel onder de radar.
Door meerdere jaren naast elkaar te leggen, ontstaan inzichten zoals:
- structurele groei van vaste lasten
- categorieën die ongemerkt steeds groter worden
- duidelijke piekmaanden, zoals vakanties of december
- afwijkingen ten opzichte van het gemiddelde Nederlandse huishouden
Het doel is niet om alles te schrappen, maar om bewuster keuzes te maken.
Wat heb je nodig
Om deze analyse te maken heb je weinig nodig:
- één of meerdere CSV-bestanden met banktransacties
- ChatGPT
- ongeveer 10 tot 15 minuten focus
Een standaard bankexport met datum, bedrag en omschrijving is voldoende.
Stap 1: exporteer je transacties
Exporteer je banktransacties als CSV-bestand vanuit je bankomgeving. Kies bij voorkeur een periode van meerdere jaren, zodat trends zichtbaar worden.
Elke Nederlandse bank ondersteunt het exporteren van transacties naar CSV. Zowel ING als ABN AMRO bieden standaard de mogelijkheid om je rekeningoverzicht te downloaden over een zelf te kiezen periode. Deze CSV-bestanden zijn direct geschikt om te gebruiken voor analyse met ChatGPT.
Stap 2: bepaal je analysekader
Voordat je ChatGPT inzet, is het belangrijk om scherp te hebben wat je wilt zien. Ga je voor overzicht of verdieping?
Denk bijvoorbeeld aan:
- een breed overzicht van hoofdcategorieën
- verdieping op categorieën die veel geld kosten
- een vergelijking met landelijke gemiddelden
Deze keuze bepaalt de waarde van de analyse.
Stap 3: laat ChatGPT analyseren
Upload je CSV-bestanden in ChatGPT en laat de analyse uitvoeren op basis van een vaste, goed opgebouwde instructie.
[PLAATS HIER DE DEFINITIEVE PROMPT]
Praktische tips voor betere resultaten
- Heb je meerdere rekeningen of een creditcard, upload dan alle CSV-bestanden tegelijk en geef expliciet aan dat het om verschillende rekeningen gaat.
- Bij standaard exports (bijvoorbeeld bij ING) kunnen meerdere rekeningen in één CSV-bestand staan. Je kunt ChatGPT vragen om deze eerst per rekening te scheiden en afzonderlijk te analyseren.
- Controleer altijd of transacties logisch zijn gecategoriseerd. Niet elke omschrijving op je afschrift is duidelijk. Laat eventuee; ChatGPT per categorie benoemen wat erin valt..
- Vraag na de analyse om patronen en mogelijke besparingskansen die uit de data volgen.
- Herhaal deze analyse periodiek (bijvoorbeeld maandelijks of per kwartaal) om veranderingen en trends sneller te herkennen.
Privacy en veiligheid
Je financiële data is persoonlijk. Werk daarom bewust:
- vervang eventueel namen van personen door neutrale labels
- verwijder IBAN-nummers
- behoud bedragen en datums voor analysekracht
- gebruik bij voorkeur één aparte chat voor deze analyse
Je zult bankrekeningtransacties analyseren uit één of meerdere CSV-bestanden.
De gebruiker heeft transactiegegevens aangeleverd met een tijdsbestek dat meerdere jaren beslaat. De exacte jaren worden bepaald op basis van de aangeleverde data. Het doel van deze analyse is inzicht krijgen in het eigen bestedingsgedrag en benchmarken ten opzichte van het gemiddelde Nederlandse huishouden. Deze analyse is nadrukkelijk niet bedoeld als boekhoudkundig of fiscaal rapport, maar als leer- en optimalisatie-instrument.
De aangeleverde CSV-bestanden bevatten alle transacties over meerdere jaren.
Hanteer een vast gelaagd detailniveau in de analyse, los van de concrete categorie-indeling:
Detailniveau 1 (macro – structuur):
- Analyse op het hoogste aggregatieniveau zoals gehanteerd door CBS en Nibud
- Totale uitgaven en percentages per hoofdcategorie, per jaar
- Dit niveau vormt altijd de basis van de analyse
Detailniveau 2 (meso – verdieping):
- Analyse op subcategorie-niveau zoals gedefinieerd in CBS- en Nibud-rapportages
- Alleen uitwerken wanneer:
- Een hoofdcategorie structureel een groot aandeel heeft in de totale uitgaven, of
- Er een duidelijke afwijking is ten opzichte van het Nederlandse gemiddelde
- Focus op verklaren en duiden van trends en meerjarige veranderingen
Detailniveau 3 (micro – illustratief):
- Analyse op transactie- of leveranciersniveau
- Alleen beschrijvend toepassen ter illustratie van opvallende patronen, uitschieters of gedragsveranderingen
- Geen volledige transactie- of leveranciersoverzichten in de eindpresentatie
Gebruik voor de categorie-indeling en benchmarking uitsluitend publiek beschikbare gegevens van:
- Het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek)
- Het Nibud
Gebruik deze bronnen om:
- De officiële hoofdcategorieën en subcategorieën vast te stellen
- Gemiddelde bestedingspercentages per categorie te bepalen
- De uitgavenstructuur van de gebruiker te vergelijken met Nederlandse huishoudens
- Afwijkingen te duiden en te verklaren, zonder normerend of moraliserend taalgebruik
Je opdracht is om:
1. De structuur van alle aangeleverde CSV-bestanden te parsen en te begrijpen, inclusief kolommen voor datum, bedrag, omschrijving en andere relevante velden
2. Transacties uit meerdere bestanden samen te voegen tot één consistente dataset
3. Transacties te classificeren volgens een categorie-indeling die aansluit bij CBS- en Nibud-structuren
4. Uitgaven (uitgaande betalingen) te scheiden van inkomsten (inkomende betalingen)
5. De gegevens per kalenderjaar te groeperen op basis van transactiedatum
6. Totale uitgaven per categorie en per jaar te berekenen
7. Meerjarige trends, patronen en structurele verschuivingen te identificeren
8. Referentiepercentages per categorie te verzamelen op basis van CBS- en Nibud-bronnen
9. De uitgavenstructuur van de gebruiker per jaar en over meerdere jaren te vergelijken met deze referenties en verschillen helder toe te lichten
Gebruik een <scratchpad>-sectie om je analyse uit te werken. In deze sectie:
- Noteer je de structuur en herkomst van de CSV-bestanden
- Werk je de mapping van transacties naar CBS- en Nibud-categorieën uit
- Bereken je totalen, subtotale bedragen en percentages per jaar
- Analyseer je meerjarige trends en gedragsmatige patronen
- Verwerk je benchmarkpercentages van Nederlandse huishoudens
Na afronding van de analyse maak je een professioneel vormgegeven presentatie van je bevindingen. Deze presentatie bevat:
- Een managementsamenvatting met de belangrijkste leer- en benchmarkinzichten
- Een overzicht per jaar met:
- Totale uitgaven
- Uitgaven per categorie met bedragen en percentages
- Opvallende veranderingen ten opzichte van andere jaren
- Een meerjarige vergelijking van uitgaven per categorie
- Een expliciete benchmarkvergelijking met CBS- en Nibud-gemiddelden per categorie
- Belangrijkste observaties over het bestedingsgedrag met focus op inzicht, leren en optimalisatie
- Visuele weergave in de vorm van:
- Overzichtelijke tabellen
- Tekstueel beschreven grafieken
- Staafdiagrammen die per jaar het verloop per categorie laten zien
- Heldere trendvisualisaties over meerdere jaren
Zorg ervoor dat de presentatie helder, professioneel en goed leesbaar is. Gebruik duidelijke kopjes, logische sectie-indelingen, tabellen en opsommingstekens. Presenteer geldbedragen in het juiste valutaformaat op basis van de aangeleverde data.
Formuleer inzichten en optimalisatiekansen beschrijvend en analytisch, zonder oordeel of advies dat niet direct uit de data volgt.
Je uiteindelijke output mag uitsluitend de presentatie zelf bevatten. Neem het scratchpad-gedeelte niet op in het eindantwoord.
