AI Act-update: wat sinds 2 augustus 2026 wél geldt en wat is uitgesteld

Op het laatste moment heeft de EU een deel van de AI Act uitgesteld. De zware regels voor hoog-risicosystemen gaan pas eind 2027 in. Veel ondernemers lazen daaruit: "dan hoef ik nu niets te doen." Dat klopt niet. De transparantieplicht is niet uitgesteld en geldt sinds 2 augustus 2026. Heb je een chatbot op je website, gebruik je AI-beelden in je marketing of laat je teksten door AI schrijven? Dan is dit voor jou.

Wat is er veranderd

Eind juli nam de EU de zogenoemde Digital Omnibus aan, een reparatiewet op de AI Act. Die trad op 27 juli 2026 in werking, zes dagen voor de oorspronkelijke deadline. De kern:

• Uitgesteld: de verplichtingen voor hoog-risicosystemen. Voor zelfstandige toepassingen zoals AI bij werving en selectie of kredietbeoordeling geldt nu 2 december 2027. Voor AI die in gereguleerde producten zit, zoals medische apparatuur, wordt het 2 augustus 2028.
• Niet uitgesteld: de transparantieregels uit artikel 50. Die gelden sinds 2 augustus 2026.
• Verzacht, niet geschrapt: de plicht tot AI-geletterdheid. Je hoeft niet meer per medewerker een bepaald niveau te garanderen, maar je moet wel aantoonbaar zorgen dat je mensen weten hoe ze AI verantwoord gebruiken. Training blijft dus de manier om dat te laten zien.

In Nederland houdt de Autoriteit Persoonsgegevens toezicht op de transparantieregels, samen met de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur.

De vier transparantieregels die nu gelden

1. Zeg het als iemand met AI praat. Een chatbot, een AI-telefoonassistent of een virtuele medewerker moet duidelijk maken dat er geen mens aan de andere kant zit. Tenzij het overduidelijk is.
2. Markeer AI-gemaakte content. Audio, beeld, video en tekst die door AI is gemaakt, moet machineleesbaar gemarkeerd zijn. De meeste grote AI-tools regelen dat inmiddels zelf: Anthropic geeft teksten van Claude Fable 5.1 bijvoorbeeld een onzichtbaar watermerk. Let er wel op dat je die markering niet weghaalt, bijvoorbeeld door een afbeelding te bewerken en opnieuw op te slaan.
3. Label deepfakes zichtbaar. Zet je een AI-gegenereerd filmpje of een bewerkte foto van een bestaand persoon in, dan moet zichtbaar zijn dat het om AI gaat.
4. Informeer bij emotieherkenning. Gebruik je software die emoties of biometrische kenmerken herkent, dan moet je dat melden aan de mensen om wie het gaat.

Een uitzondering die voor veel bedrijven belangrijk is: laat je een tekst door AI schrijven en voert een mens de eindredactie en draagt die persoon de verantwoordelijkheid voor de inhoud, dan hoef je dat niet apart te melden. Een nieuwsbrief die je met ChatGPT opzet en zelf naleest, valt daar dus onder.

Twee data om te onthouden

• 2 augustus 2026: de transparantieregels gelden. Voor nieuwe toepassingen geldt dit direct.
• 2 december 2026: het einde van de overgangstermijn voor AI-systemen die al vóór 2 augustus op de markt waren. Had je al een chatbot of een AI-tool voor beeld of tekst in gebruik, dan heb je tot die datum om de markering op orde te brengen.

Boetes voor het negeren van de transparantieregels kunnen oplopen tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet. Voor het MKB gelden lagere plafonds, maar het signaal is duidelijk: dit is geen papieren regel.

Zo controleer je het in een uur

Je hebt geen jurist nodig voor de eerste ronde. Loop deze vier punten langs:

1. Chatbot op je site of in je klantenservice? Zet een duidelijke melding in het eerste bericht. "Je chat met onze AI-assistent" is genoeg.
2. AI-beelden of -video's in campagnes? Bewaar de originele bestanden zoals de tool ze levert en label bewerkte beelden van echte personen zichtbaar.
3. AI-teksten? Spreek intern af dat een mens elke tekst naleest voordat die naar buiten gaat, en leg die afspraak vast. Dat is meteen je onderbouwing voor de uitzondering.
4. AI-geletterdheid. Leg vast wie welke AI-tools gebruikt en welke training ze hebben gehad. Een certificaat van een training is het eenvoudigste bewijs.

Wat betekent dit voor jouw bedrijf

Het uitstel geeft lucht aan bedrijven die hoog-risico-AI bouwen of inzetten. Voor de meeste MKB-bedrijven verandert er weinig: de regels die jullie raken, gelden nu al. Het goede nieuws is dat ze weinig werk zijn als je ze één keer goed inricht. Een melding bij je chatbot, een afspraak over eindredactie en een lijstje van wie welke training heeft gehad. Daarmee ben je verder dan de meeste concurrenten.

Eerder schreven we over de AI-geletterdheidsplicht en over de handhaving vanaf 2 augustus. Dit artikel vervangt de planning uit dat laatste stuk: de hoog-risicoregels zijn verschoven, de rest staat.

Wil je je team in één dag AI-geletterd maken? In de AI-training voor bedrijven leert je team ChatGPT, Copilot en Claude veilig en verantwoord gebruiken, klassikaal in Rotterdam of bij jullie op locatie. Je krijgt een certificaat per deelnemer, direct bruikbaar als onderbouwing. Bekijk de AI-training voor bedrijven of de incompany AI-training.

Bronnen: Verordening (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI, Publicatieblad 24 juli 2026), Digitale Overheid en NLdigital over de transparantieverplichtingen (2 augustus 2026), analyses van Gibson Dunn, Lewis Silkin en Freshfields, Anthropic over het tekstwatermerk. Dit artikel is geen juridisch advies.